Bainvegni sin Vossa nova pagina rumantscha!



Qua chattais Vus regularmain artitgels scrits en Voss idiom u en RG, l'emprim martgà virtual rumantsch, in chalender d'occurrenzas, concurrenzas e bler dapli.

l spiert da cuminanza è impurtant ed uschia è mintgin bainvegni da sviluppar quist project cun nus; Igl è pussaivel da registrar events e nus publitgain Vossas novitads. Sche Vus avais gust da contribuir in artitgel ans pudais trametter in e-mail sin info(at)latabla.ch

La plattafurma è independenta e sa finanziescha tras sponsurs e donaturs, er Vus pudais sustegner!

Bun divertiment e grazia fitg!



La Tabla lavura ensemen cun suandat(a)s auturas ed auturs sin basa da freelance:

Auturas ed auturs:

Annatina Nay

Annatina Nay

Autura LATABLA dapi avust 2016 - Annatina Nay, viva a Trun e Turitg, lavura sco graficra independenta, observadra en differentas situaziuns, savens sin viadi el tren, s'interessescha per carstgaus e lur raquintaziuns, rimna regurdientschas e muments per crear historias el tgau e sin pupi.

Dad Annatina Nay - Duas figuras en in toc da teater da Samuel Beckett. Estragon e Wladimir sesanflan en in liug buc definau, sin in stradun, sper ina plonta. Els passentan lur temps cun far nuot e cun spitgar sin Godot. Els sez enconuschan buca Godot, els san gnanc sch’ei dat insumma el. En certs muments han els denton speronza che Godot arrivi beinprest. Spitgar sin Godot ei in’activitad senza senn – forsa schizun empau lungurusa. El cumpara numnadamein mai. Il sulet che varga ei il temps. Estragon e Wladimir spetgan.

Muments vits

Per beinenqual ei spitgar in temps nizeivel, per auters ina peina. La veta ei spitgar – ils carstgauns quels che han da spitgar. Mintgin – ti ed jeu. Alla cassa dil Volg, sin posta, alla staziun dil tren ni alla staziun dil bus. Avon il kino, avon il teater, avon la bar. Savens el restaurant. Al runal ni per ir sin tualetta. Sin rispostas, sin persunas, sin muments, sin midadas. La sera en letg sin la sien, la damaun sin ch’il svegliarin scalini. Sin l’amur dalla veta, sin la fin d’ina sesida lungurusa, sin l’entschatta da zatgei interessant, sin ch’il mund mondi sutsu, sin ina naschientscha ni sin la mort. Il temps da spetga para savens vits. El varga pli plaun, el ei liungs – sligiaus dil sentiment da temps. Nus spitgein e sperein sin in mument d’acziun – sin il mument che Godot cumpara.

Grazia fitg a tut ils sponsurs da LATABLA:

  • Adüna bun - cafè grischun
    Adüna bun - cafè grischun
  • Tel. 081 864 15 81
    Tel. 081 864 15 81
  • La Giuventetgna Rumantscha
    La Giuventetgna Rumantscha
  • www.quartalingua.ch
    www.quartalingua.ch
  • Shop online!
    Shop online!
  • www.belain.ch
    www.belain.ch
  • L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
    L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
  • Tel: 081 852 45 45
    Tel: 081 852 45 45
  • Tel. 081 864 01 51
    Tel. 081 864 01 51


Spitgar ei lungurus

Il temps da spetga ei in temps denter dus temps – en in cert senn ina zona vita, in temps che nus lein savens puspei emblidar, perquei che nuot para da schabegiar. Forsa schizun in temps empau lungurus? Duront spitgar mirein savens viaden el telefonin, scrivin tonnas messadis, repartin likes, tedlein musica e navighein tras la reit digl internet per sepiarder sin paginas infinitas. E lu vesin nus che la persuna che ha recepiu il messadi da whatsapp ha gia legiu el. Ok ... e nus spitgein – sin sia risposta! Tenin strusch ora la tensiun.

Daco ha ella buca gest scret anavos a mi? Ha ella buca temps, ni forsa enzatgei pli perdert da far? Vul ella buca scriver, ni ha ella forsa autras prioritads?

Nus mirein per l'aria – contemplein ils carstgauns entuorn nus, tedlein lur dialogs ni silmeins fragments da quels e fagein apparentamein nuot.

Ti sas buca patertgar nuot

Quei ei nunpusseivel. Estragon e Wladimir fan nuot auter che spitgar sin Godot e patertgar igl entir temps vid quel, schegie ch’els enconuschan buc el. Jeu contemplel la dunna cun il manti tgietschen, fetsch in link tier la persuna ch'jeu hai scret il messadi e sedamondel daco ch'ella ha aunc adina buca rispundiu?

Ok, sch'ella rispunda buca tochen damaun marvegl dun jeu in telefon! Jeu spetgel e fantiseschel – emprovel da sedeclarar la situaziun, enquerel declaraziuns per mei e pil mund. Forsa ha ella veramein buca temps. Jeu spetgel. Jeu stoi tener ora da spitgar. Igl ei buc sempel e perquei forsa insumma buca lungurus, mintgaton schizun empau stentus. Spitgar e schar vargar il temps, senza piarder la pazienzia. Jeu spetgel e sperel che Godot arrivi tuttina aunc e ch'il toc da teater prendi forsa tuttina ina fin da surpresa.

Emprima publicaziun: December 2017
Funtaunas: Becket Samuel, Waiting for Godot, 1952
Fotografia: Pixabay
Text A. Nay, http://www.annatinanay.ch/

Suonda LATABLA!


Forsa er insatge per vus:

 

Dad Annatina Nay – Tut ei empau auter al festival Buatsch. Atmosfera patschifica sin in bein puril, neginas fuolas, negin stress, ina tuor da siemis e spisas regiunalas. Il festival ei vegnius organisaus dil collectiv Tersnaus e menaus tras ils 2-4 d'uost 2019 sin in bein puril a Tersnaus en Lumnezia. Il festival Buatsch ei part dall’ exposiziun FUTUR - Co lein nus viver ellas muntognas? L’exposiziun ha liug duront in onn en l’entira Val Lumnezia. Davos il project stattan la fundaziun Cultura Lumnezia, la meinagestiun Anne-Louise Joël ed il curatur Michael Hiltbrunner. Differentas artistas e differents artists ord l’entira svizra ed igl exteriur sefatschentan cun la tematica dil futur da vitgs muntagnards. Els porschan ovras d’art en fuorma d’acziuns e scomis cun la populaziun indigena. Puspei viver ellas muntognas – fuss quei insumma in’opziun?

 

Tier la storscha viers Tersnaus spetgan entgins dil team Buatsch cun in rapid. Quel survescha sco bar e transport da bagascha. In braulio, tschun minutas a pei, in ulteriur caraun e treis muossavias pli tard, arriv’ins sil il bein puril dalla famiglia Albin – il liug dil festival Buatsch.

In festival cul num «Buatsch»?
All’entrada cumpr’ins in bigliet e survegn ina medaglia: in pign buatsch da gep suleraus en aur ch’ins sa pender entuorn culiez. Ei dat prezis directivs – pagar sa mintgin con ch’el ni ella vul. Sin meisa schai il budget dil festival – ei regia transparenza. Per tgi che sedecida dad aunc gidar last minute, dat ei ina gliesta per s’inscriver. Ei dat informaziuns davart il sistem dil festival – tgei ch’ei da far e suandar. Negins stumbels da cigarettas giun plaun sigl areal dil bein puril. Sil cup vegn scret il num, lavar giu la vischala sto mintgin sez, il campadi secatta ordvart sin pastira e la tualetta en nuegl. Tut ei empau auter - il Buatsch celebrescha l’amur el detagl. Igl ei vegniu baghegiau e creau cun engaschi. La tribuna che schai amiez il prau ei in construct rufinau. «Nus vein baghegiau dus dis vidlunder», tradescha in gidonter. Il pli cumplicau seigi ei stau da baghegiar il tetg. La tribuna penda ella preit ed il publicum dil buatsch gauda la pli biala vesta vi sin la Lumnezia su.

Collectiv Tersnaus
Il collectiv ei ina gruppa da giuvnas e giuvens che giogan cul patratg dad inagada vuler viver ellas muntognas. Oz dumbra ella rodund sis entochen diesch persunas. Entschiet hat tut circa avon in onn. L’emprema sentupada cul tema «Viver ellas muntognas» giu liug il zercladur 2018 a Tersnaus. Entochen ussa ha ei dau duas sentupadas a tala moda. La secunda ha giu liug il schaner 2019 ad Uors. Entgins dils participonts e dallas participontas vivan uss gia ellas muntognas, auters habiteschan en marcaus ni ella bassa. Els tuts siemian da forsa saver viver in di els cuolms. In dils iniziants dil project ei Leander Albin. El ei carschius si a Tersnaus sin in bein puril. Leander vesa il grond potenzial da loghens rurals oravontut en connex cul spazi da viver. Siu interess schai ella cumbinaziun dall’agricultura, dalla tradiziun da mistregns vegls e novas fuormas da habitar.

Grazia fitg a tut ils sponsurs da LATABLA:

  • Tel. 081 864 01 51
    Tel. 081 864 01 51
  • L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
    L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
  • Shop online!
    Shop online!
  • www.quartalingua.ch
    www.quartalingua.ch
  • Adüna bun - cafè grischun
    Adüna bun - cafè grischun
  • La Giuventetgna Rumantscha
    La Giuventetgna Rumantscha
  • Tel. 081 864 15 81
    Tel. 081 864 15 81
  • Tel: 081 852 45 45
    Tel: 081 852 45 45
  • www.belain.ch
    www.belain.ch


Buatsch ei in microvitg
La via viers igl areal da festival meina sper la «cuschina» vi, il clavau ei uss ustria e bar, lavar giu vischala san ins tier la staziun «Abwaschstrasse» dasperas e dretg da quella secatta la posta. Ina posta al festival? Al Buatsch san ins scriver brevs analogas. Mintga pèr uras vegn la scaffa da brevs svidada e las brevs repartidas. Ins ha il sentiment da secattar en in «micromund». Al Buatsch vegn celebrau e viviu nostalgia e communitad sin ina moda creativ-scharmanta. Turnar anavos tier gl’origin para dad esser in punct central – ils dalla bassa tuornan ellas muntognas. Visitadras e visitaders arrivan plitost da lunsch che damaneivel, mo era entginas persunas indigenas anflan quella fin d’jamna la via a Tersnaus.

Il programm ei pulpius e l’atmosfera lucca. Concerts e musica, cuors da jarvas curativas, baghegiar ina tuor da siemis, exposiziun da buatscha vid la preit avon nuegl, prelecziuns, diversas tschaveras da cuminonza e far uorden la dumengia endamaun. Ina fin d’jamna idillica per serecrear en micromund utopic. Il festival buatsch ei daveras ina pèdra el lidimer ch’ei ha valiu la peina da cattar.

Ulteriuras informaziuns

Festival: www.buats.ch

Program dall’exposiziun FUTUR:
https://culturalumnezia.ch/wp-content/uploads/2019/05/futur.-CasadAngel2019.pdf

Blog cun ulteriuras contribuziuns en connex cun l’exposiziun futur:
https://culturalumnezia.ch/blog/category/blog/

Purtret dil collectiv Tersnaus (tudestg):
https://culturalumnezia.ch/blog/ein-turm-aus-traeumen-am-buatsch-festival/


Text: Annatina Nay
Quei text cumpara igl uost 2019 medemamein en ina versiun meins detagliada sil blog FUTUR, Cultura Lumnezia.
Fotografia: © AVI Sliman Photography


Suonda LATABLA!



Forsa er insatge per vus:


Dad Annatina Nay -  Ord il nuot aud’ins tuttenina tuns da gitarra ed ina vusch clara e pleina. Las egliadas ed ureglias el local sedrezzan al tun. Anetgamein cala la musica puspei. «Quei era mo in test», di la cantadura e surri. Il publicum vul udir dapli. Entginas minutas pli tard entscheiva Fiona Cavegn per propi siu cuort concert. Ina dunna giuvna, ina gitarra, quater canzuns. Ella suna sco pre-act ella bar 3000. La bar che sesanfla amiez la Langstrasse a Turitg ei bein visitada, la glisch ei fuostga. l’atmosfera ei lucca.

Sin tribuna ei Fiona Cavegn concentrada ed attenta. La tensiun avon ch’entscheiver tschessa spert. Cun mintga accord daventa la giuvna da 20 onns pli segira e gauda l’attenziun dil publicum. Ella raquenta historias, da perins che dattan silla gnarva a lur contuorn e da dunnas giuvnas superficialas, ella fa ina declaronza d’amur al jazz ed alla musica en general. Era sche la pli gronda part dil publicum capescha buca plaid Romontsch, damogna Fiona Cavegn da tschaffar e tuccar las rasadas emozionalas pli profundas. Cantar per Romontsch seigi per ella il pli natiral. Duront scriver las empremas canzuns eri il lungatg secundars. Ils plaids seigien semplamein flessegiai.

«Ei dat denton caussas ch’ein per mei grevas da formular per Romontsch. Savens caussas pli persunalas, nua ch’jeu gudognel ina certa distanza cun scriver ellas per engles», di Fiona Cavegn. Inspiraziun per sia musica anfla ella pil mument tier musica da Beatles, Chuck Berry ni Jacques Brel. «Ei fuss bi, sch’jeu vegness in di d’integrar quellas influenzas en mia musica».

Grazia fitg a tut ils sponsurs da LATABLA:

  • Tel: 081 852 45 45
    Tel: 081 852 45 45
  • www.belain.ch
    www.belain.ch
  • www.quartalingua.ch
    www.quartalingua.ch
  • Tel. 081 864 15 81
    Tel. 081 864 15 81
  • Adüna bun - cafè grischun
    Adüna bun - cafè grischun
  • L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
    L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
  • Tel. 081 864 01 51
    Tel. 081 864 01 51
  • La Giuventetgna Rumantscha
    La Giuventetgna Rumantscha
  • Shop online!
    Shop online!


Entschiet a sunar gitarra e cantar ha Fiona Cavegn gia baul. Dapi quater onns scriva ella sias atgnas canzuns. Avon cuort ei sia canzun cul tetel «Mona Lisa» cumparida. Igl ei l’emprema d’ina seria da sis canzuns che vegn a cumparer el decuors dil 2019.


«Mona Lisa» raquenta la historia da dunnas giuvnas, bialas, forsa in tec naivas che portan ina secunda fatscha sur lur vera fatscha. Fiona Cavegn precisescha: «Jeu contemplel bugen carstgaus, persunas jastras e persunas ch’ein pli datier da mei. La crosa ei tut quei ch’ins sa veser externamein ed il coc ei igl intern invisibel. En nossa societad ei la crosa savens pli impurtonta che quei ch’ei propi d’anflar endadens. Quei quetel jeu donn. Il veser o ei semplamein fetg centrals ed jeu sedamondel daco insumma? El medem mument eis ei era in appel allas giuvnas dunnas denter nus che han forsa aunc buca anflau lur via. Forsa sai jeu mussar ch’igl ei savens pli bi da mussar intelletg che mo haver ina fatscha carina.»


El video da musica survegn «Mona Lisa» ina fatscha. La cantadura sezza gioga la rolla principala. Siu messadi e la historia leutier?

 «Prender giu la mascra munta per mei da surmuntar la superficialitad e mussar sentiments, patratgs e valurs internas. Semussar dad ina vart vulnerabla drova savens bia curascha.»

Il tetel dalla canzun vegn nunspitgadamein mo numnaus ina suletta gada e quei il pli davos dalla canzun insumma. Aschia survegn el peisa ed intimescha da reflectar vinavon. Forsa ch’ins vegn intimaus da veser l’ovra «Mona Lisa» da Leonardo da Vinci avon ins. Forsa ch’ins fa era patratgs sur da l’atgna identitad. Forsa era buc. La fin stat aviarta – senza morala – ina qualitat da «Mona Lisa».
Fiona Cavegn di che sia musica seigi ideala per tedlar la dumengia endamaun. Ella seigi ruasseivla ed «easy going», musica da pop per serevegnir dad ina liunga notg. Tuttina, la canzun ei silla secund’egliada pli profunda e ponderada che quei che la cantadura conceda.

E co vegn ei ad ir vinavon culla historia e culs plans da Fiona Cavegn?


Pil mument viva ella a Turitg e fa in praticum en in studio da tun. Siu credo ei dad esser aviarta, far novas experientschas, emprender aschi bia sco pusseivel, tschitschar si il contuorn, s’entupar cun persunas e seschar inspirar da quei che schabegia el mintgadi. Ses plans pil futur maneivel: Crear nova musica e luvrar vid las qualitads da sunar live, entscheiver in studi da soundart e far vinavon musica. Tgei che capeta en tschun ni diesch onns ei aunc incert ed aviert. «Jeu sunass bugen al Montreux Jazz Festival.» Dapli vul ella aunc buca tradir oz. Fiona Cavegn vul semplamein inagada far, luvrar, esser productiva e lu mirar tgei che schabegia.

Text: Annatina Nay
Fotografia: (c) Lisa Schmid

 

Tgi che vul udir Fiona Cavegn live sa far quei:
Venderdis, ils 22-02-2019 - Riders Hotel, Laax
Dumengia, ils 24-02-2019 - Güterschuppen, Arosa
Dumengia, ils 10-03-2019 - Werkstatt, Cuera
Venderdis, ils 15-03-2019 - Festival da la chanzun rumantscha, Trun
Venderdis, ils 23-03-2019 - Livingruhm, Flem
Gliendisdis, ils 15-04-2019 - There are worse bands Festival, Lucerna
Sonda, ils 18-5-2019 - Lauter Festival, Turitg


En il web: 

Facebook: https://www.facebook.com/fionacavegn/
Soundcloud: https://soundcloud.com/fionacavegn Mx3: https://mx3.ch/fionacavegn


Suonda LATABLA!



Forsa er insatge per vus:

 

Dad Annatina Nay - Gl’emprem mument: Ti vesas enzatgi. Chec extern. In scan da tgau entochen pei – da pei entochen tgau. Lais ti s'influenzar dall'emprem'impressiun visuala? Lu il chec intern. El ni ella arvan la bucca. Sia vusch plai buc a ti – ella di forsa enzatgei deplazzau. Ti teidlas, ti miras, ti fredas, ti sentas, ti giudicheschas e staupas immediatamein enzatgi en in truchet. Finius ei il maletg. Punct, proxim! Co giudicheschas ti? Tenor il proverbi engles: You never get a second chance to make a first impression – negina schanza per ina secunda impressiun? Ni eis ti l’objectivitad en persuna?


All’entschatta stat il pregiudezi

Sch’ei fuss aschi sempel! Nus vesin, registrein e giudichein pilpli immediat ed a monda subjectiva. Il camerier el restaurant lai dar in tschadun tschuf giun plaun. Tamazi! El ei buc el stan da far endretg siu job e sia coordinaziun ha el buc sut controlla. Naturalmein ch’el derscha proximamein in migiel aua sur meisa vi. Negina damonda! El duei midar sia lavur. El service san ins buc duvrar quei schani!

La dunna giuvna blonda cun calzers aults vestgida en pink ei ina tussi e perquei segir tuppa. Negina discussiun. Sch’ella di denton a nus ch’ella studegi matematica  savein buc sche nus duein crer! Per propi? Quei sa buc esser. Quella di schulas. Ella ei segir vendidra el Tally Weijl – mo dat buca tier quei! Manzasera!

Tiu date menziunescha duront vossa emprema sentupada en ina construcziun laterala ch’el seigi cartents. En tiu tschurvi glischan las glischs d’alarm en tgietschen, ti audas sirenas e vesas tiu date gia sco commember dad ina secta – imagineschas che voss futurs affons vegnessan ad esser unfrendas da quella communitad religiusa, peglias tema e scappas ord l’ustria avon che ti damondas suenter e dattas a tiu date la schanza da s’explicar. Forsa vess el precisau en sia proxima construcziun sia posiziun. Mo el survegn negina secunda schanza. Insumma: Daco buc star lucs? Quei ei bein mo vies emprem date. Neginas obligaziuns. Neginas nozzas, negins affons, probabel era negin secund date, tgei fas pia quitaus?

Grazia fitg a tut ils sponsurs da LATABLA:

  • Tel. 081 864 15 81
    Tel. 081 864 15 81
  • Shop online!
    Shop online!
  • L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
    L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
  • www.quartalingua.ch
    www.quartalingua.ch
  • La Giuventetgna Rumantscha
    La Giuventetgna Rumantscha
  • Tel. 081 864 01 51
    Tel. 081 864 01 51
  • www.belain.ch
    www.belain.ch
  • Adüna bun - cafè grischun
    Adüna bun - cafè grischun
  • Tel: 081 852 45 45
    Tel: 081 852 45 45

Commentar e giudicar

Carstgauns giudiecheschan beinspert sur dad auters carstgauns. Quei schabegia automaticamein. Els giudicheschan tenor lur cumparsa ni lur sedepurtar. Ei drovi savens mo ina secunda per far in maletg dalla persuna visavi. Reveder in tal ch'ei gia francaus ei grev e drova beinvulientscha dad omisdus mauns. Tgei schabegia cun quels che san pér mussar lur potenzial tier la secunda egliada? Mintgaton drovi era in sguard empau pli precis.

Ei tiu maletg è miu maletg?

Meinsvart giudichein nus è tenor meinis dad auters. Il Pauli seigi in lunghurus e la Francisca ina paterliera. E sche nus enconunschin buca sezs quels dus, mein nus da quei anora che quei constetti naturalmein. Nus creein nos maletgs tenor las valetaziuns da tschels – meinsvart senza sedumandar sche quei che tschels raquentan constat propi!

Perquei eisi forsa tuttina necessari da schar passar duas, treis, forsa era tschun secundas avon che giudicar e da mintgaton far siu agen meini e siu agen maletg avon che da reparter buls e metter glieud en scatlas.


Text: A. Nay, Turitg
Fotografia: Pexels.com (CC0)


Suonda LATABLA!

FA PART, commentescha sutvart! 

+++ Il spiert da cuminanza è important ed uschia è mintgin bainvegni da sviluppar quist project cun nus; Igl è pussaivel da registrar events e nus publitgain Vossas novitads. Scha vus avais gust da contribuir in artitgel ans pudais trametter in e-mail sin This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

 

Dad Annatina Nay - Ti sas bugen emprestar quei cudisch – jeu partel cun tei mia musica – nus brattein resti – nus partin in auto. Parter e brattar ei oz dapli che mo in trend – sharing is caring – nus brattein e partin adina pli savens – en nies mund virtual sco era el mund real.

Parter mo cun in clic – parter a moda virtuala, sur facebook, instagramm ni snapchat – quei fan biars da nus – mintgaton ni savens. Ils ins partan regurdienschas, auter muments nunemblideivels, informaziuns ni artechels da gasettas. Ils status e las fotografias dallas vacanzas sper la mar ni dalla fiasta da natalezi sederasan tras las lingias dalla reit vi tiel recipient per baul ni tard sepiarder ellas profunditads inexplicablas digl internet. La veta daventa aunc pli biala tras in filter dad instagram #lovemylife #happytimes #happypeople! Per minuta vegnan 50 000 cuntegns derasai via facebook. Per ura treis milliuns – per di 72 milliuns. Quels cuntegns survegnan per minuta circa 3 milliuns likes. Nus partin e survegnin renconuschientscha.

Sco affon vevi adina num da parter cun tschels. Parter muntava da dar al frar la mesadad dalla tschugalata, ni alla sora il niev termagl ch’ins veva sez gest survegniu dalla madretscha. Parter era buca adina sempel – plitost zatgei ch’ins stueva – perquei ch’ils geniturs schevan. Oz ei parter daventau in stil da viver – ins parta autos, habitaziuns ni plaz da lavur cun auters. Ei fa plascher sche nus savein far a zatgi auter in plascher – e sche nus sentin ch’il visàvis ha plascher – legra quei era nus.

Grazia fitg a tut ils sponsurs da LATABLA:

  • Tel: 081 852 45 45
    Tel: 081 852 45 45
  • L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
    L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
  • www.belain.ch
    www.belain.ch
  • La Giuventetgna Rumantscha
    La Giuventetgna Rumantscha
  • Tel. 081 864 15 81
    Tel. 081 864 15 81
  • Shop online!
    Shop online!
  • Adüna bun - cafè grischun
    Adüna bun - cafè grischun
  • Tel. 081 864 01 51
    Tel. 081 864 01 51
  • www.quartalingua.ch
    www.quartalingua.ch


Brattar ina caussa cun in'autra

Parter e brattar sa esser ecologic sco pratic – forsa ina tenuta meins egoista en nies mund d’individualists. Daco buca puspei brattar ina caussa cun in’autra, enstagl da brattar ina caussa encunter daners? Jeu tagliel a ti ils cavels, persuenter gidas ti a mi d’installar miu computer – jeu schubregiel a ti igl auto e persuenter fas ti cumissiuns per mei. In prender ed in dar che savess menar tier ina circulaziun dinamica ed autonoma.

Viver ina veta mobila independenta

Brattar resti ni musica – emprestar dad enzatgi la maschina da furar ni ina valischa. Material drova spazi e nus lein viver ina veta mobila independenta – nus lein sedistaccar da material – lein buc exnum posseder enzatgei – mo tuttina buca desister da far diever da quel. Tut quei ch’ins drova buca pli ni buc aschi savens san ins parter cun auters – ni forsa brattar encunter enzatgei ch’ins leva gia daditg cumprar.


Text: A. Nay
Fotografia: Pexels.com (CC0)
Emprima publicaziun: settember 2016

Suonda LATABLA!

FA PART, commentescha sutvart! 

+++ Il spiert da cuminanza è important ed uschia è mintgin bainvegni da sviluppar quist project cun nus; Igl è pussaivel da registrar events e nus publitgain Vossas novitads. Scha vus avais gust da contribuir in artitgel ans pudais trametter in e-mail sin This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

 

Dad Annatina Nay - Mintgaton s’imaginel ina creatira che sesa vid ina meisa da lavur. Sin quella meisa ha ei nundumbreivel biars pupials cun notizas e cartas geograficas, forsa in giug cun figuras, tocs da cumbinialas, vid las preits pendan moniturs da computers che muossan situaziuns ord il mintgadi. Ina imaginaziun humana – ina creatira cun tratgs humans – aschi humans sco jeu mezza sai s’imaginar ella. 

Tgi ei quella creatira e tgei fa ella? Ina risposta concreta enconuschel jeu buc. Ella savess esser nies destin – ni forsa gioga ella la pura casualitad en nossas vetas. 

 

Ina veta casuala

Ils ins pretendan ch’ei detti negina casualitad, ils auters rin sur dil destin. Nus essan mo in toc puorla el mund gigant, en ina galaxia senza cunfins. Ed uss? Dat ei per mintgina e mintgin da nus enzanua in script cun in toc da teater cul num „mia veta“? Quei ei bein absurd? Tons tocs da teater che giogan parallelmein – carstgauns che han da giugar pliras rollas el medem mument, rollas principalas, rollas lateralas, statists. „Nuot ella veta ei casual“, ha ina dunna detg a mi tschei di. Jeu sesevel casualmein sin in baun e spitgavel sil bus. „Miu tema“, hai jeu tertgau ed entschiet a discutar. Ella creigi vid karma, ha ella detg. Tut il bien ch’ins fetschi vegni anavos tier ins. Da quei seigi ella perschuadida. En quei mument ei il bus vegnius ed jeu sun ida. Curiosa situaziun casuala ni veva quella forsa in senn? Il senn da patertgar suenter puspei pli intensiv sur da tals temas? 

Tut destin ni tut casualitad? 

Mintga pintga decisiun ei in motiv per ina consequenza. Sch’jeu vess priu igl ascensur enstagl dad ir a pei da scala si, vess jeu buca entupau la vischina ch’jeu hai daditg buc pli viu – ed ella vess era buca raquintau a mi che siu fegl vendi (gest oz) in velo da cuorsa – naturalmein exact aschia in ch’jeu level gia adina cumprar! Ed uss sun jeu casualmein daventada possesura dad in velo da siemi! Destin! Ston ins forsa esser cartents per saver crer vid il destin? Forsa ch’ins sa era influenzar in tec igl agen destin cun metter fil en guila – cun sepreparar sin differentas situaziuns, per exempel da mai pli prender gl’ascensur!

Grazia fitg a tut ils sponsurs da LATABLA:

  • L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
    L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
  • Tel. 081 864 15 81
    Tel. 081 864 15 81
  • Adüna bun - cafè grischun
    Adüna bun - cafè grischun
  • Shop online!
    Shop online!
  • La Giuventetgna Rumantscha
    La Giuventetgna Rumantscha
  • www.quartalingua.ch
    www.quartalingua.ch
  • Tel. 081 864 01 51
    Tel. 081 864 01 51
  • www.belain.ch
    www.belain.ch
  • Tel: 081 852 45 45
    Tel: 081 852 45 45


Dus dis pli tard sesel cun in amitg egl auto. En cuort va el a star a Madrid. Pervia dall’amur. Els ein casualmein puspei sentupai suenter siat onns. El era daniev single, sin viadi, casualmein en Spagna ed enzanua sin via a Madrid ein lur vias secruschadas. Ella era è single. Aschia seigi tut mo stau ina damonda dil temps. Avon siat onns eran els s’entupai en in parc. Ella veva natalezi. Els vevien festivau ditg e liung. Suenter veigien els mai pli udiu ni viu in l’auter! „Tgei casualitad da puspei s’entupar. A Madrid vivan treis milliuns carstgauns!“, hai jeu detg. „Propablamein ha ei stuiu esser aschia“, ha gl’amitg detg. „Creis ti vid destin?“, hai jeu dumandau. „Jeu sai buc. Mintgaton hai jeu il sentiment ch’ei fetschi cun mei il dretg e mintgaton va tut da l’aua giu. Gest uss ei tut bien!“

Text:  Annatina Nay
Fotografia: pixabay.com
Emprima publicaziun: 30.05.2018


Suonda LATABLA!



Dad Annatina Nay - Ils carstgauns vulan tudi categorisar, metter en truchets per capir. Tut quei ch’ins sa numnar pil num ei capeivel. Tut quei ch’ins sa exprimer san ins era capir. Nus essan diversitad heterogena. Affons, carschi, glieud veglia. Ils foss denter generaziuns ein profunds. La capientscha in per l’auter – savens forsa empau pintga?

Stuess buca tut flessegiar? Stuess buc tut esser en moviment? Nies mund – in mund pleins da generaziuns fluidas? Enstagl da quei: in mund plein carstgauns vegls cun spérts giuvens e giuvens che sedattan vegls e conservativs en lur patertgar. E lu dat ei aunc carstgauns che suondan neginas vias classicas – vivan senza cunvenziuns. En tgei truchet pomai metter lezs?
 
X, y ni z?
Generaziun x, generaziun y, generaziun z.
Tgei bustab eis ti?
X – la generaziun che selai buca secategorisar – tut che semischeida, tut en moviment, tut ei pusseivel – po buca sefixar.
Y – la generaziun „why“ – quels che damondan adina suenter il daco e dacum ed insumma.
Ni z? Datti gia ina generaziun z? Il rest, la fin?
Nus – carstgauns digl emprem mund astgein adina sedecider – per ni encunter: in studi, per ni encunter: l’amur, maridar, haver affons, far carriera, far negina carriera. Per ni encunter: haver raps, ni haver temps, viagiar, star a casa, prender drogas, far sport, consumar, spargnar. Decider, senza stuer prender risguard sin finanzas, situaziuns politicas, repressiun – tut ei avon maun – e quei en abundonza.

Grazia fitg a tut ils sponsurs da LATABLA:

  • Tel. 081 864 01 51
    Tel. 081 864 01 51
  • La Giuventetgna Rumantscha
    La Giuventetgna Rumantscha
  • www.quartalingua.ch
    www.quartalingua.ch
  • Tel: 081 852 45 45
    Tel: 081 852 45 45
  • Tel. 081 864 15 81
    Tel. 081 864 15 81
  • Shop online!
    Shop online!
  • Adüna bun - cafè grischun
    Adüna bun - cafè grischun
  • L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
    L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
  • www.belain.ch
    www.belain.ch


Ed jeu?
Ed uss sesenflar in mund nua che tut ei pusseival – in pensum per veta duronta. Sun jeu uss x, y, z? Forsa in tec da tut e tuttina nuot? En quei forsa x, en tschei in tec y, en zatgei auter forsa tut normala ... in dilemma.
Tgei sun jeu uss propi? Nua stun jeu? Jeu sun bia e tuttina nuot endretg. Forsa sun jeu tut enina? E lu entscheivel a sesanflar, jeu sun quei e quei e quei, in tec quei, massa quei e lu aunc tschei. Jeu sun ina summa da bia.

Sligiaziun slash!
Jeu sun slash. Slash, il streh cursiv denter dus plaids. In segn d’interpuncziun che vegn duvraus savens per sparter ni per enumerar. Jeu sun ina dunna /slash/ jeu lavurel sco grafichera independenta /slash/ forsa mintgaton era sco artista /slash/ jeu dun scola /slash/ jeu hai biars interess /slash/ jeu vi scriver /slash/ jeu vi viagiar /slash/ jeu vi buca schar metter mei en in truchet /slash/ vinavon, anavon, adina en moviment, adina fluid: viers gl’infinit ...
 

Text e fotografia: (c) Annatina Nay, http://www.annatinanay.ch/


Suonda LATABLA!



Dad Annatina Nay - Duas figuras en in toc da teater da Samuel Beckett. Estragon e Wladimir sesanflan en in liug buc definau, sin in stradun, sper ina plonta. Els passentan lur temps cun far nuot e cun spitgar sin Godot. Els sez enconuschan buca Godot, els san gnanc sch’ei dat insumma el. En certs muments han els denton speronza che Godot arrivi beinprest. Spitgar sin Godot ei in’activitad senza senn – forsa schizun empau lungurusa. El cumpara numnadamein mai. Il sulet che varga ei il temps. Estragon e Wladimir spetgan.

Muments vits

Per beinenqual ei spitgar in temps nizeivel, per auters ina peina. La veta ei spitgar – ils carstgauns quels che han da spitgar. Mintgin – ti ed jeu. Alla cassa dil Volg, sin posta, alla staziun dil tren ni alla staziun dil bus. Avon il kino, avon il teater, avon la bar. Savens el restaurant. Al runal ni per ir sin tualetta. Sin rispostas, sin persunas, sin muments, sin midadas. La sera en letg sin la sien, la damaun sin ch’il svegliarin scalini. Sin l’amur dalla veta, sin la fin d’ina sesida lungurusa, sin l’entschatta da zatgei interessant, sin ch’il mund mondi sutsu, sin ina naschientscha ni sin la mort. Il temps da spetga para savens vits. El varga pli plaun, el ei liungs – sligiaus dil sentiment da temps. Nus spitgein e sperein sin in mument d’acziun – sin il mument che Godot cumpara.

Grazia fitg a tut ils sponsurs da LATABLA:

  • L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
    L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
  • Adüna bun - cafè grischun
    Adüna bun - cafè grischun
  • Shop online!
    Shop online!
  • Tel. 081 864 15 81
    Tel. 081 864 15 81
  • www.quartalingua.ch
    www.quartalingua.ch
  • www.belain.ch
    www.belain.ch
  • Tel: 081 852 45 45
    Tel: 081 852 45 45
  • Tel. 081 864 01 51
    Tel. 081 864 01 51
  • La Giuventetgna Rumantscha
    La Giuventetgna Rumantscha


Spitgar ei lungurus

Il temps da spetga ei in temps denter dus temps – en in cert senn ina zona vita, in temps che nus lein savens puspei emblidar, perquei che nuot para da schabegiar. Forsa schizun in temps empau lungurus? Duront spitgar mirein savens viaden el telefonin, scrivin tonnas messadis, repartin likes, tedlein musica e navighein tras la reit digl internet per sepiarder sin paginas infinitas. E lu vesin nus che la persuna che ha recepiu il messadi da whatsapp ha gia legiu el. Ok ... e nus spitgein – sin sia risposta! Tenin strusch ora la tensiun.

Daco ha ella buca gest scret anavos a mi? Ha ella buca temps, ni forsa enzatgei pli perdert da far? Vul ella buca scriver, ni ha ella forsa autras prioritads?

Nus mirein per l'aria – contemplein ils carstgauns entuorn nus, tedlein lur dialogs ni silmeins fragments da quels e fagein apparentamein nuot.

Ti sas buca patertgar nuot

Quei ei nunpusseivel. Estragon e Wladimir fan nuot auter che spitgar sin Godot e patertgar igl entir temps vid quel, schegie ch’els enconuschan buc el. Jeu contemplel la dunna cun il manti tgietschen, fetsch in link tier la persuna ch'jeu hai scret il messadi e sedamondel daco ch'ella ha aunc adina buca rispundiu?

Ok, sch'ella rispunda buca tochen damaun marvegl dun jeu in telefon! Jeu spetgel e fantiseschel – emprovel da sedeclarar la situaziun, enquerel declaraziuns per mei e pil mund. Forsa ha ella veramein buca temps. Jeu spetgel. Jeu stoi tener ora da spitgar. Igl ei buc sempel e perquei forsa insumma buca lungurus, mintgaton schizun empau stentus. Spitgar e schar vargar il temps, senza piarder la pazienzia. Jeu spetgel e sperel che Godot arrivi tuttina aunc e ch'il toc da teater prendi forsa tuttina ina fin da surpresa.

Funtaunas: Becket Samuel, Waiting for Godot, 1952
Text e fotografia A. Nay, http://www.annatinanay.ch/


Suonda LATABLA!



Dad Annatina Nay - Tgei ei cletg e tgei ei ventira? Ha cuntentientscha la medema muntada? Damondas existenzialas! Sun jeu cuntenta? Sun jeu ventireivla? Per tudestg „Glück ni glücklich“ – per engles „happiness ni happy“. La definiziun per romontsch ei pli cumplexa! Avon entgins dis hai jeu visitau in’exposiziun el Museum für Gestaltung a Turitg cul num: „Die happy Show“. Igl artist e graficher austriac Stefan Sagmeister che viva e lavura a New York, avisescha all’entschatta dall’exposiziun ils visitaders che la viseta da tala fetschi els buca pli cuntents ni ventireivels. Igl ei tuttina in’exposiziun inspironta ed informativa. Quei text sebasa sin cuntegn dall’exposiziun ed ei ina rimnada persunala da fragments e patratgs ch’ein restai e han intimau mei da reflectar.

Raschuns per tiu cletg

Daco eis ti cuntents? In fatg: Motivs per tiu cletg ein per 50% genetics, 40% dependents da tias activitads sco per exempel sport ni meditaziun, per 10% decidan tias cundiziuns dalla veta, ils facturs che selain buca midar sur da tiu cletg. Stefan Sagmeister viva, sco el pretenda sez, ina veta cun certs privilegis – suenter siat onns da lavur fa el mintgamai in onn pausa. El argumentescha sco suonda: „Ils emprems 25 onns da nossa veta emprendin nus, ils proxims 40 onns essan nus occupai cun luvrar. A nus restan aunc biabein 15 onns veta en pensiun. Jeu vi scursanir mia pensiun per 5 onns e far suenter mintga siat onns in onn sabbatical denter mes onns da lavur. Aschia sun jeu pli productivs e mias ideas flessegian puspei anavos ella societad.“

Grazia fitg a tut ils sponsurs da LATABLA:

  • L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
    L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
  • Adüna bun - cafè grischun
    Adüna bun - cafè grischun
  • La Giuventetgna Rumantscha
    La Giuventetgna Rumantscha
  • www.quartalingua.ch
    www.quartalingua.ch
  • www.belain.ch
    www.belain.ch
  • Shop online!
    Shop online!
  • Tel. 081 864 15 81
    Tel. 081 864 15 81
  • Tel: 081 852 45 45
    Tel: 081 852 45 45
  • Tel. 081 864 01 51
    Tel. 081 864 01 51


Con cuntents eis ti?

Sin ina scala da 1 entochen 10? Gest uss en quei mument? Stefan Sagmeister citescha il matematicher e filosof franzos Blaise Pascal che pretenda gia entuorn 1650: „Mintga carstgaun less esser ventireivels, senza excepziun, nus tuts lein contonscher quella finamira..." Igl esser cuntents e ventireivels stat en relaziun cun nos basegns e quels vegnan ordinai en fuorma da piramida, l’aschinumnada hierarchia dil cletg tenor Abraham Maslow. Basegns fundamentals sco aua, aria, nutriment, sien e sex alla basa vegnan suandai da sanadad, lavur ed in dacasa. Relaziuns socialas stattan sin posiziun treis. Success e creativitad alla tschema. Sche ti stuessas uss aunc inagada rispunder alla damonda dall’entschatta? Tgei posiziun dad 1 entochen 10 silla scala dil cletg tschernessas? In’autra, ni forsa puspei la medema?

Mia tscherca

„Anfla il cletg mei?“ Avon circa 15 onns hai jeu survegniu in cudisch cun quei tetel. Il cudischet dil duo artistic Fischli/Weiss cuntegn paginas neras, scartira alva, massa citads e damondas. In di hai jeu schenghegiau vinavon el ed in pèr onns pli tard puspei survegniu in identic da zatgi auter. Il cudisch ei daventaus in dils preferi. Cletg e ventira tuornan adina puspei – en undas e ciclus. Cletg e ventira anflan mei ed jeu anflel els. E per finir in citad da Stefan Sagmeister: „Everything I do always comes back to me.“ In encurir ed anflar perpeten. Igl ei tut mo ina damonda dalla perspectiva.

Funtaunas

Cudisch: Peter Fischli, David Weiss: Findet mich das Glück, 2002

Filosof: Blaise Pascal http://www.zeit.de/1979/42/pensees

Abraham Maslow, Hierarchie des Glücks, Bedürfnispyramide
https://de.wikipedia.org/wiki/Maslowsche_Bed%C3%BCrfnishierarchie

Stefan Sagmeister http://sagmeisterwalsh.com/

Exposiziun: Die happy Show
http://www.museum-gestaltung.ch, http://sagmeisterwalsh.com/work/all/the-happy-show/

Film: The happy film http://www.thehappyfilm.org/

Text e fotografia A. Nay, http://www.annatinanay.ch/


Suonda LATABLA!



Dad Annatina Nay -

... dalla Spagna, Italia, Grezia, dad Amsterdam ni New York! Cu has ti scret tia davosa carta postala, a maun, cun taccar si ina marca? Tgi scriva oz insumma aunc cartas postalas? Mo persunas sur 70, mo affons da scola? Scriver cartas ei bein total onns 90, oldschool, oz forsa perfin in tec retro? Analog ei retro, mo caussas analogas svaneschan pli e pli fetg ord nies mintgadi – era sch’ei dat cuntertrends. Quei ei fact. Mo pertgei schar svanir diltut las cartas postalas? Scrivi dapli cartas postalas a voss cars!


Scriver cartas dat lavur
Uonn hai jeu scret suenter biars onns e suenter esser stada meinsvart naven entginas cartas postalas da mias vacanzas. Bien, jeu mezza sun forsa in tec oldschool e hai ina fleivlezia per retro, mo prender la peda, cumprar las cartas al kiosk, cuorer en in’autra stizun per marcas, studegiar tgei scriver e lu scriver las cartas, encurir egl internet las adressas exactas da posta e silsuenter anflar ina scaffa da brevs (che ei buca mo ina attrappa) ei nuota aschi sempel.

In dètg effort duront las vacanzas che duein bein esser (mo) recreativas!

Grazia fitg a tut ils sponsurs da LATABLA:

  • Shop online!
    Shop online!
  • Tel. 081 864 15 81
    Tel. 081 864 15 81
  • L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
    L’Institut dal Dicziunari Rumantsch Grischun
  • www.belain.ch
    www.belain.ch
  • Tel: 081 852 45 45
    Tel: 081 852 45 45
  • Tel. 081 864 01 51
    Tel. 081 864 01 51
  • www.quartalingua.ch
    www.quartalingua.ch
  • Adüna bun - cafè grischun
    Adüna bun - cafè grischun
  • La Giuventetgna Rumantscha
    La Giuventetgna Rumantscha


Daco far cumplicau?
Igl ei oz pli sempel da tarmetter in maletg cul telefonin ni da cargar in tal sin ina reit sociala: Mia vesta dalla combra dil hotel, jeu sper la mar, jeu ell’aua, jeu sper in’attracziun culturala ... Jeu partel cun mes amitgs digitals il messadi: Cun mei vai bein, dolce vita – dis da mai murir, cars salids da mias vacanzas! Pia daco buca mo tarmetter salids contemporans enstagl da tarmetter ina carta sblihida cul verset „Tanti saluti di Roma“, ina carta plein puorla che deriva opticamein ord il davos milleni? Alla fin finala drovan cartas postalas jamnas, mintgaton meins entochen ch’ellas arrivan en scaffa da brevs.

Sin viadi
Mias cartas ein sin uss sin viadi. Jeu mezza sperel era da survegnir entgins salids analogs ord differentas parts dil mund. Mintga di arvel plein tensiun la scaffa da brevs e sun trumpada sch’jeu sai mo prender neuadora la gasetta ed entgins quens. Il viadi dalla carta postala ei liugs, va dad in maun en tschel – cun tren, cul bastiment, cugl aviun. Jeu s’imagineschel tgi che vegn aunc a leger mias cartas, mias historias ed aventuras, forsa in pot ell’Italia, probablamein era aunc in dus en Svizra?

Cartas postalas ein pédras publicas denter la posta meinsvart alva ed unificada. Maletgs stilisai, il tschiel e la mar en in blau azur – pli blau che blau, palmas, sablun, sulegl – messadis meinsvart persunals e secrets ... Miu telefonin vibrescha. „Oz ei tia carta postala arrivada! Engraziel fetg per parter in toc da tias vacanzas cun mei!“, legiel jeu sin miu display. Quei ei bein in bien motiv da puspei scriver cartas postalas la proxima gada!

Text: A. Nay, http://www.annatinanay.ch/
Fotografia
: www.pexels.com

Suonda LATABLA!



Pagina 1 da 3

Newsletter:

Adressa d'email:

Prenum:

Num:


ARTITGELS POPULARS:

Alternativ, melancolic e fin - Intervista cun Ursina

09 da schaner 2017

Dad Annatina Nay - Alternativ, melancolic e fin. Cun quels treis cavazins descriva la cantautura Ursina Giger sezza sia musica. Ella fagess mai musica da Heavy Metal e luvrass era...

In grond sigl sur las sumbrivas

18 da fanadur 2017

Da Benedetto Vigne - Chantautur ladin Curdin Nicolay briglescha finalmain cun ses primalbum «Silips e furmias». Ina recensiun. Crudà en ureglia era Curdin Nicolay avant diesch onns sin la cumpilaziun...

Berna first!

27 d'avrigl 2017

Da Benedetto Vigne - Berna resta il center da noss mund «mundartig». Gist dus producziuns actualas ans demussan la forza superiura da la musica pop e rock bernaisa. L’ina deriva...

Charezzas e revoltas

12 da settember 2016

Da Benedetto Vigne - Ils dus albums «Pet Sounds» e «Revolver» cumpleneschan lur 50vel anniversari. Els valan sco capolavurs da la musica pop. Benedetto Vigne declera pertge.en fonoteca charezzas e...

A la scuverta da Klaus Johann Grobe

06 d'october 2016

Da Benedetto Vigne - In duo svizzer che fa furor sin tribunas internaziunalas: Ecco sco Benedetto Vigne ha scuvert en sia atgna discografia ils Klaus Johann Grobe. L’emprima giada als haja...

Buna glüna

17 da schaner 2018

Da Romana Ganzoni - Uossa suna rivats a Landquart. Il figl da 12 ons dumonda a la mamma, scha quist „village“ plain roba plü bunmarchada, plain marcas, plain „labels“, plain prodots...

Il Project

30 da fanadur 2018

pinc e provocativ: Cura che ins entra in territori rumantsch na badan ins betg che ins è uss en il territori rumantsch: Ils nums dals lieus ed ils toponims èn...

Go to top